Hà Tĩnh là một tỉnh ở dải đất miền Trung, nằm trong vùng du lịch Bắc Trung bộ, phía bắc giáp Nghệ An, phía nam giáp Quảng Trị, phía tây giáp Lào, phía đông giáp biển Đông với bờ biển dài 137km. Ðịa hình đa dạng, có đủ các vùng đồi núi, trung du, đồng bằng và biển. Đồng bằng có diện tích nhỏ bị chia cắt bởi các dãy núi và sông suối. Hà Tĩnh có tới 14 con sông lớn nhỏ và nhiều hồ nước. Là tỉnh nằm trong khu vực nhiệt đới, gió mùa nóng ẩm, mưa nhiều. Nhiệt độ trung bình năm là 23,7ºC.
Vị trí địa lý:
Hà Tĩnh nằm ở trung tâm trục Bắc – Nam của đất nước, tiếp giáp Nghệ An ở phía Bắc, Quảng Trị ở phía Nam, Lào ở phía Tây và biển Đông ở phía Đông. Đây là vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, quốc phòng và giao thương quốc tế.
Diện tích:
Với diện tích hơn 5994.85 km², địa hình Hà Tĩnh trải dài từ dãy Trường Sơn hùng vĩ đến những bãi biển nên thơ, từ vùng trung du đến đồng bằng ven biển trù phú. Thiên nhiên ưu đãi cho Hà Tĩnh nhiều tài nguyên quý báu như rừng nguyên sinh Vũ Quang, hồ Kẻ Gỗ, đèo Ngang, sông La, sông Ngàn Sâu, cùng hơn 137 km đường bờ biển giàu tiềm năng kinh tế biển và du lịch.
Dân số:
Toàn tỉnh hiện có gần 1.623.061 người, chủ yếu là dân tộc Kinh. Các dân tộc Thái, Mường, Chứt, Lào chỉ có vài trăm hoặc vài chục, thường sống xen ghép tại một số xã như Hương Khê, Hương Sơn, Vũ Quang.
Địa hình:
Địa hình Hà Tĩnh hẹp theo chiều Đông – Tây, chia làm ba vùng rõ rệt:
-
Vùng núi phía Tây chiếm khoảng 2/3 diện tích toàn tỉnh, có độ cao trung bình từ 500 – 1.000m, nhiều rừng tự nhiên, suối, khe.
-
Vùng đồi trung du nằm giữa tỉnh, là vùng chuyển tiếp giữa núi và đồng bằng.
-
Vùng đồng bằng và ven biển ở phía Đông, thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và phát triển đô thị.
Khí hậu:
Hà Tĩnh có khí hậu nhiệt đới gió mùa, mang tính chất chuyển tiếp giữa miền Bắc và miền Nam. Có hai mùa rõ rệt:
-
Mùa mưa từ tháng 8 đến tháng 12, tập trung nhiều ở các tháng 9, 10.
-
Mùa khô từ tháng 1 đến tháng 7, nắng nóng gay gắt, có hiện tượng gió Lào.
Lượng mưa trung bình năm khoảng 2.000 – 2.500 mm. Nhiệt độ trung bình năm khoảng 23 – 25°C.
Tài nguyên đất:
Đất ở Hà Tĩnh chia thành 3 nhóm chính: đất phù sa màu mỡ ở vùng đồng bằng ven sông; đất đồi núi feralit ở trung du và miền núi; đất cát ven biển. Trong đó, nhóm đất feralit chiếm diện tích lớn nhất, phù hợp phát triển cây công nghiệp lâu năm và trồng rừng.
Tài nguyên rừng và sinh vật:
Hà Tĩnh có diện tích rừng tự nhiên và rừng trồng lớn, với hệ sinh thái phong phú. Nơi đây là một phần của dãy Trường Sơn Bắc, có nhiều loài động thực vật quý hiếm, tiêu biểu như khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ, vườn quốc gia Vũ Quang – nơi từng phát hiện loài Sao La quý hiếm.
Tài nguyên biển:
Bờ biển Hà Tĩnh dài và đẹp, có các cửa sông lớn như sông Lam, sông La, sông Cày đổ ra biển. Khu vực biển có ngư trường rộng, giàu tài nguyên hải sản như tôm, cá, mực… Hà Tĩnh còn có cảng biển nước sâu Vũng Áng và cảng Sơn Dương có khả năng tiếp nhận tàu lớn đến 30-50 vạn tấn, là điểm đến lý tưởng cho phát triển kinh tế biển và logistics.
Tài nguyên nước:
Hà Tĩnh có mạng lưới sông ngòi dày đặc, nổi bật là sông Lam, sông Ngàn Sâu, sông Ngàn Phố, cung cấp nước tưới tiêu nông nghiệp và sinh hoạt. Hệ thống hồ chứa lớn như hồ Kẻ Gỗ, hồ Sông Rác… đóng vai trò quan trọng trong điều tiết nguồn nước và phòng chống thiên tai.
Tài nguyên khoáng sản:
Tỉnh có nhiều mỏ khoáng sản có giá trị kinh tế như sắt Thạch Khê (trữ lượng ước tính hơn 500 triệu tấn – lớn nhất Đông Nam Á), titan, đá vôi, cao lanh, nước khoáng nóng… phục vụ phát triển công nghiệp, vật liệu xây dựng và du lịch nghỉ dưỡng.
Kinh tế - công nghiệp:
Hà Tĩnh đang phát triển mạnh về công nghiệp, đặc biệt là khu kinh tế Vũng Áng – trung tâm công nghiệp nặng và cảng biển chiến lược cấp quốc gia. Trong đó, tổ hợp Formosa Hà Tĩnh là dự án FDI lớn, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa.
Văn hóa – du lịch:
Hà Tĩnh là vùng đất giàu truyền thống văn hóa và lịch sử, là quê hương của nhiều danh nhân nổi tiếng như Đại thi hào Nguyễn Du, Uy viễn tướng công Nguyễn Công Trứ, Phan Đình Phùng… Các di tích nổi bật gồm:
-
Khu lưu niệm Nguyễn Du (Tiên Điền – Nghi Xuân)
-
Đền Chế Thắng Phu Nhân – Nguyễn Thị Bích Châu (Kỳ Anh)
-
Chùa Hương Tích (Can Lộc)
-
Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc – biểu tượng của tinh thần cách mạng và tuổi trẻ Việt Nam.
Hà Tĩnh còn nổi bật với nghệ thuật ca trù, ví giặm – đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể của nhân loại.
Tiềm năng phát triển:
Với vị trí chiến lược, tài nguyên phong phú, con người cần cù và hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện, Hà Tĩnh có tiềm năng lớn để phát triển công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển và du lịch văn hóa – lịch sử.